Szandory we Wrocławiu chronią przed falą powodziową. Rozwiązanie dla innych miast

Szandory, czyli mobilne zapory przeciwpowodziowe wykonane z modułów i ścianek, chronią Wrocław przed wysoką wodą. Wykorzystanie tego systemu hydrotechnicznego zainteresowało także inne samorządy, w tym Cieszyn i Bielsko-Białą, które ucierpiały podczas powodzi w 2024 roku.

Mobilne zamknięcia są budowane z elementów aluminiowych, ze stali nierdzewnej lub tworzyw sztucznych. Ich montaż polega na łączeniu modułów metodą pióro-wpust, co przypomina układanie paneli podłogowych. Konstrukcję osadza się na filarach zamontowanych w płytach kotwiących w podłożu. Główne zadanie tego systemu polega na powstrzymywaniu fali powodziowej oraz kontroli poziomu wody w kanałach, śluzach i zbiornikach.

Lokalizacja zabezpieczeń we Wrocławiu

W stolicy Dolnego Śląska zapory tego typu wykorzystuje się na dwóch odcinkach Kanału Miejskiego. Instaluje się je wzdłuż nurtu przy Śluzie Miejskiej, która znajduje się na zachodnim krańcu ulicy Pasterskiej. Kolejnym miejscem jest Stopień Wodny Psie Pole, gdzie elementy umieszcza się bezpośrednio w istniejących murach oporowych, rezygnując ze stawiania słupów pośrednich.

Miasto przygotowało specjalne zaplecze logistyczne do obsługi systemu. Magazyny szandorów ulokowano bezpośrednio przy Śluzie Miejskiej oraz jazie Psie Pole. Gdy pojawia się zagrożenie, pracownicy Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej korzystają z odczytów pochodzących z wodowskazu osłonowego w Brzegu w województwie opolskim.

Procedura montażu i plany rozwoju

Personel odpowiedzialny za infrastrukturę ma do dyspozycji około 48 godzin na pełne zainstalowanie zamknięć mobilnych. Czas ten liczony jest od momentu, gdy woda przekroczy wyznaczone stany alarmowe. W samym śródmieściu zapory można rozstawiać punktowo, wykorzystując w tym celu wnęki przygotowane w istniejących murach oporowych.

W piątek 30 października proces montażu oglądali przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej. Wizytację przeprowadzili wiceminister infrastruktury Przemysław Koperski, wiceprezydent Wrocławia Rafał Kessler, dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Jacek Drabiński oraz dyrektor Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miejskiego Bartłomiej Bajak. Wiceminister zapowiedział chęć wdrożenia podobnych rozwiązań w innych miastach dotkniętych powodzią, wskazując m.in. Cieszyn i Bielsko-Białą.

Inwestycje w gospodarkę wodną

Państwowe plany finansowe uwzględniają znaczne środki na rozwój infrastruktury hydrotechnicznej. Przyjęty budżet państwa na 2027 rok zakłada przekazanie resortowi infrastruktury kwoty 103 miliardów złotych. Z tej puli dokładnie 4 miliardy złotych zostaną przeznaczone bezpośrednio na gospodarkę wodną w kraju.

Wrocławski Węzeł Wodny jako system ochrony

Wrocławski Węzeł Wodny to największy w Polsce i jeden z największych w Europie systemów budowli hydrotechnicznych, rozciągający się od Blizanowic do ujścia Widawy. Obejmuje rzekę Odrę, jej dopływy takie jak Oława, Ślęza, Bystrzyca i Widawa, a także sieć kanałów i śluz rozbudowywanych od średniowiecza. Po katastrofalnych powodziach w 1903 i 1907 roku zmodernizowano system, budując nowe kanały i jazy ukończone na początku lat 20. XX wieku. Doświadczenia powodzi tysiąclecia z 1997 roku wymusiły jednak kolejne wielkie inwestycje. W ramach Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry powstał m.in. suchy zbiornik Racibórz Dolny oraz zmodernizowano cały węzeł. Dzięki temu przepustowość wrocławskiego systemu wzrosła z około 2200 metrów sześciennych na sekundę do nieco ponad 3100 metrów sześciennych na sekundę, co pozwala bezpiecznie przyjąć falę powodziową o parametrach zbliżonych do wydarzeń z 1997 roku.

Korzystaliśmy też z: gov.pl, gov.pl, pl.wikipedia.org